Βουλγαρία

Βουλγαρία

Εμπορικό και επιχειρηματικό περιβάλλον

Η Βουλγαρία βρίσκεται στη Νοτιοανατολική Ευρώπη και συνορεύει με πέντε χώρες: τη Ρουμανία, την Σερβία, την FYROM, την Ελλάδα και την Τουρκία. Έχει έκταση 110.994 τετραγωνικά χιλιόμετρα, με περίπου 7.200.000 κατοίκους και είναι κυρίως ορεινή χώρα.Η οικονομία της Βουλγαρίας είναι ανοικτή στην ελεύθερη αγορά, με προηγμένο ιδιωτικό τομέα, λόγω των στρατηγικών βιομηχανιών του κράτους, ειδικότερα από το 2007, όπου προσχώρησε στην Ευρωπαϊκή Ένωση.Συγκεκριμένα, η Παγκόσμια Τράπεζα κατατάσσει την οικονομία της χώρας ως «οικονομία άνω του μεσαίου εισοδήματος», ενώ σύμφωνα με την ετήσια έρευνά της Ease Doing Business, την τοποθετεί στην διόλου ευκαταφρόνητη 66η θέση ανάμεσα σε 185 χώρες από όλο τον κόσμο. 

Πράγματι, η οικονομία της Βουλγαρίας έχει καταγράψει σταθερή αύξηση κατά το πρόσφατο παρελθόν, αν και παραμένει μία από τις λιγότερο ανεπτυγμένες χώρες στην Ευρώπη. Ειδικότερα, η οικονομία στηρίζεται στη βιομηχανία, αν και ο τομέας των υπηρεσιών έχει αρχίσει να συμβάλει εξίσου στην αύξηση του ΑΕΠ. Χαρακτηριστικά, η κρατική οικονομία γνώρισε αύξηση άνω του 6% από το 1996 έως το 2008, καθώς είχε προωθήσει την εισροή άμεσων ξένων επενδύσεων (ΑΞΕ1 ). 

Ωστόσο, η παγκόσμια οικονομική κρίση μείωσε σημαντικά τη ροή νέων επενδύσεων, η οποία υποστήριζε μια ισχυρή οικονομική ανάπτυξη. Η εγχώρια κατανάλωση παρέμεινε αδύναμη, και το 2011 η ανάκαμψη των εξαγωγών επιβραδύνθηκε, αντικατοπτρίζοντας τα πρώτα σημάδια ύφεσης.

Ωστόσο, η κυβέρνηση συνεχίζει να διατηρεί δημοσιονομική πειθαρχία και μια πολιτική μείωσης του ελλείμματος του προϋπολογισμού προβλέποντας έλλειμμα της τάξης του 1,3% του ΑΕΠ το 2012. 

Παράλληλα, τα δημόσια οικονομικά της Βουλγαρίας δεν κατακλύζονται από τεράστιο διεθνές χρέος, και το επίπεδο του δημοσίου χρέους (12% τον Νοέμβριο του 2011) παραμένει ένα από τα χαμηλότερα στην Ευρωπαϊκή Ένωση. 

Ωστόσο, η πιο πρόσφατη επέλαση της ύφεσης επηρέασε την εγχώρια οικονομία επιζητώντας αύξηση των εξαγωγών καθώς αυτές, όπως και οι εισροές κεφαλαίων, μειώθηκαν σημαντικά.

Από την άλλη, το σταθερό πολιτικό περιβάλλον  της χώρας, όπως και το σταθερό μακροοικονομικό περιβάλλον, τα παρεχόμενα φορολογικά και επενδυτικά  κίνητρα καθώς και το χαμηλό κόστος εργασίας, είναι μερικοί από του θετικούς παράγοντες επένδυσης στην Βουλγαρία.

Συγκεκριμένα, τα κίνητρα που παρέχονται εξαρτώνται από την κατηγορία των εκάστοτε επενδύσεων. Υπάρχουν δύο κατηγορίες επιλέξιμων επενδύσεων για παροχή φορολογικών κινήτρων ανάλογα με το ύψος τους: 
Κατηγορία Α: κατ’ ελάχιστον 32 εκατ. BGN (€ 16.300.000 Ευρώ)
Κατηγορία Β: κατ’ ελάχιστον 16 εκατ. ευρώ BGN (€ 8,2.000.000 Ευρώ)

Τα κίνητρα περιλαμβάνουν: 
•    Οικονομική ενίσχυση για την κατασκευή υποδομών (για την κατηγορία Α)
•    Εξατομικευμένες διοικητικές υπηρεσίες (για την κατηγορία Α)
•    Οικονομικές ενισχύσεις για κατάρτιση με στόχο την επίτευξη  επαγγελματικών προσόντων από το προσλαμβανόμενο προσωπικό (για την κατηγορία Α αλλά και για την Β)
•    Ταχύτερες διοικητικές υπηρεσίες για συστήματα (κατηγορίας Α και Β)
•    Πώληση ή έναντι ανταλλάγματος για την ίδρυση περιορισμένων εμπράγματων δικαιωμάτων σε ιδιωτικές ή κρατικές περιουσίες, χωρίς διαγωνισμό ή σε δημοπρασία (για τις κατηγορίες Α και Β)
•    Ευκαιρίες για άλλες μορφές κρατικών ενισχύσεων, θεσμική στήριξη δημόσιου-ιδιωτικού τομέα ή για κοινοπραξίες.
•    Επενδυτικά κίνητρα για τις βιομηχανικές ζώνες (διαφορετικού τύπου συναλλαγές μεταξύ του επενδυτή και της νομική οντότητας που έχει συσταθεί για τους σκοπούς της κατασκευής και της ανάπτυξης βιομηχανικών ζωνών).

Επίσης, διατίθενται κίνητρα για μεταποιητικές δραστηριότητες σε δήμους με υψηλή ανεργία. Έτσι, το ποσό του ετήσιου φόρου εισοδήματος νομικών προσώπων από κατασκευαστικές δραστηριότητες μπορεί να είναι πλήρως ή εν μέρει μειωμένο, αν πραγματοποιούνται σε δήμους με υψηλή ανεργία. 

Επιπλέον, υπάρχουν ειδικές προϋποθέσεις επιλεξιμότητας για την εφαρμογή των κινήτρων αυτών, συμπεριλαμβανομένων των όρων που επιβάλλονται βάσει των κοινοτικών κανόνων περί κρατικών ενισχύσεων. 

Σχετικά με την παροχή κινήτρων απαλλαγής από τον Φόρο Προστιθέμενης Αξίας, αυτά υφίστανται κυρίως για μεγάλα επενδυτικά σχέδια. Ειδικότερα, φορείς που επενδύουν σε ένα μεγάλο επενδυτικό σχέδιο μπορούν να επωφεληθούν από την ταχύτερη επιστροφή του ΦΠΑ κατά την εισαγωγή ορισμένων αγαθών. 

Φορολογικό σύστημα

Μια εταιρεία θεωρείται φορολογικός κάτοικος Βουλγαρίας εάν έχει συσταθεί στην Βουλγαρία.

Οι μόνιμες εγκαταστάσεις(π.χ. τα υποκαταστήματα) αντιμετωπίζονται ως ξεχωριστές οντότητες, παραπλήσιες με τις Βουλγάρικες εταιρείες, για φορολογικούς και λογιστικούς σκοπούς.Οι βασικές αρχές για τη φορολόγηση κερδών επιχειρήσεων αναλύονται στον Κώδικα Εταιρικού Φόρου Εισοδήματος (CITA)2 . Οι τρέχοντες φόροι και οι εισφορές που επιβάλλονται από τον CITA είναι: 
•    φόρος εισοδήματος νομικών προσώπων 
•    εφάπαξ ποσό φόρου που επιβάλλεται σε ορισμένα είδη δαπανών από ημεδαπές εταιρείες και
•    παρακρατούμενοι φόροι.

Σύμφωνα με τις διατάξεις του παραπάνω κώδικα, ο σημερινός συντελεστής φορολογίας εισοδήματος είναι 10%.

Οι ζημίες από προηγούμενα έτη μπορούν να ληφθούν υπόψη στον υπολογισμό των τριμηνιαίων προκαταβολών. Γενικά οι φορολογικές ζημίες μπορούν να μεταφέρονται στις επόμενες 5 χρήσεις από την χρήση που προέκυψαν οι ζημίες. Οι ζημιές από το εξωτερικό μπορούν να μεταφερθούν μόνο εις βάρος των αλλοδαπών πηγών εισοδήματος που απορρέουν από την ίδια επιχείρηση, εκτός αν οι ζημίες και τα έσοδα προήλθαν από κράτος μέλος της ΕΕ / ΕΟΧ, ενώ η μέθοδος της πίστωσης φόρου3 ισχύει και για μετά τη λήξη του εισοδήματος αλλοδαπής προέλευσης, όταν η απαλλαγή ισχύει. Η μεταφορά φορολογικών ζημιών σε προηγούμενες χρήσεις επιτρέπεται μόνο σε συγκεκριμένες περιπτώσεις.

Σύμφωνα με το Βουλγάρικο δίκαιο, οι εταιρείες μπορούν να προβαίνουν σε διάφορες εκπτώσεις από το εισόδημά τους, όπως, την έκπτωση από την μείωση της αξίας των περιουσιακών στοιχείων για τα οποία διενεργούνται αποσβέσεις, έκπτωση των εξόδων πρώτης εγκατάστασης, επισφαλείς απαιτήσεις κ.α. Επίσης, ειδικοί κανόνες υψηλής υπο-κεφαλαιοδότησης, ρυθμίζουν το ζήτημα της έκπτωσης των τόκων. Τέλος, ποσά που καταβάλλονται από την εταιρεία ως ‘‘έξοδα για την φήμη και πελατεία (goodwill)’’ δεν υπόκεινται σε αποσβέσεις.
 
Από την 1η Ιανουαρίου 2011, οι ακόλουθες κατηγορίες εσόδων που προκύπτουν από αλλοδαπά νομικά πρόσωπα εγκατεστημένα σε χώρες με προνομιακό φορολογικό καθεστώς που περιλαμβάνονται στον CITA (δηλαδή εταιρείες offshore) θεωρούνται ως βουλγαρικά εισοδήματα: δηλαδή, οι αμοιβές για υπηρεσίες ή δικαιώματα, εκτός αν αποδειχθεί ότι οι εν λόγω υπηρεσίες ή τα δικαιώματα έχουν ήδη παρασχεθεί από τον ξένο φορέα, καθώς και ποινές και αποζημιώσεις όλων των τύπων, εκτός από εκείνες που έχουν προκύψει βάσει ασφαλιστικών συμβάσεων.

Μερίσματα που διανέμονται σε αλλοδαπές ή ημεδαπές εταιρείες ή φυσικά πρόσωπα υπόκεινται σε παρακράτηση φόρου, με συντελεστή 5%, εκτός εάν προβλέπεται χαμηλότερος συντελεστής βάσει κάποιας Σύμβασης Αποφυγής Διπλής Φορολογίας. Δεν υπάρχει διαφορετική αντιμετώπιση σε μερίσματα προερχόμενα από συμμετοχές χαρτοφυλακίων ή μερίσματα από συμμετοχές βασικών μετόχων.
Επίσης, τα μερίσματα που διανέμονται από Βουλγάρικη εταιρεία σε εταιρεία που είναι κάτοικος σε κράτος-μέλος της Ε.Ε./ ή ΕΟΧ δεν υπόκεινται σε παρακράτηση φόρου στην Βουλγαρία.

Περαιτέρω, τα κεφαλαιακά κέρδη που πραγματοποιούνται στην Βουλγαρία περιλαμβάνονται στη φορολογία εισοδήματος και φορολογούνται με τον κανονικό εταιρικό συντελεστή, 10%. Κεφαλαιακά κέρδη από κινητές αξίες δεν υπόκεινται σε φορολογία εάν προκύπτουν από εισηγμένες μετοχές και εμπορεύσιμα δικαιώματα σε αυτές τις μετοχές σε οργανωμένη αγορά στην Ε.Ε/ΕΟΧ. Επίσης, περιουσιακά στοιχεία που διανέμονται ως μερίσματα τεκμαίρεται ότι πραγματοποιούνται στην εμπορική αξία και  τα κεφαλαιακά κέρδη που προκύπτουν από αυτά υπόκεινται σε φορολογία.

Όταν αλλοδαπές εταιρείες, χωρίς μόνιμη εγκατάσταση στην Βουλγαρία πραγματοποιούν κεφαλαιακά κέρδη από συναλλαγές σε τίτλους της Βουλγαρίας ή ακινήτων, η παρακράτηση φόρου 10% πρέπει να επιβάλλεται στην υπεραξία, εκτός αν μια Σ.Α.Δ.Φ. προβλέπει απαλλαγή ή μείωση των φορολογικών συντελεστών παρακράτησης. 

Οι ξένες εταιρείες που έχουν την φορολογική τους κατοικία στην ΕΕ / ΕΟΧ, και οι οποίες δεν μπορούν να χρησιμοποιήσουν την παρακράτηση φόρου που καταβλήθηκε στη Βουλγαρία ως πίστωση φόρου στη χώρα φορολογικής τους κατοικίας, μπορούν να επιλέξουν να υπολογίσουν εκ νέου την παρακράτηση φόρου που καταβλήθηκε στη Βουλγαρία, έτσι ώστε το ποσό να ισούται με τον φόρο εισοδήματος που οφείλεται, εάν το εισόδημα προήλθε από φορολογικούς κατοίκους της Βουλγαρίας. Η δυνατότητα αυτή μπορεί να δοθεί πχ. στις ελληνικές εταιρείες που αποκτούν εισοδήματα στην Βουλγαρία, όπου δεν γίνεται δεκτή η πίστωση φόρου.

Φορολογικοί Συντελεστές

ΦΟΡΟΣ

ΠΟΣΟΣΤΟ %

Φ.Π.Α

0 /9 /20

Εταιρικός Φόρος

10

Φόρος Φυσικών Προσώπων

10

Κεφαλαιακά κέρδη

10

Μερίσματα

0 / 5

Δικαιώματα

10

Τόκοι

10

Ασφαλιστικές εισφορές

   12,9 για τον εργαζόμενο και

   17,8 – 18,5 για τον εργοδότη

Διεθνή Λογιστικά Πρότυπα

Τα Διεθνή Λογιστικά Πρότυπα είναι απαραίτητα για την σύνταξη ενοποιημένων και εταιρικών οικονομικών καταστάσεων. Ειδικότερα, τα Δ.Λ.Π. απαιτούνται για όλα τα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα και για τις εταιρείες που πληρούν δύο από τα ακόλουθα τρία κριτήρια: (1) το σύνολο του ενεργητικού είναι μεγαλύτερο από 4 εκατομμύρια ευρώ, (2) τα καθαρά έσοδα είναι μεγαλύτερα από 7,5 εκατομμύρια ευρώ και (3) ο μέσος όρος του προσωπικού είναι μεγαλύτερος από 250 άτομα.

Διαφορετικά, οι εταιρείες πρέπει να συντάσσουν τους οικονομικούς λογαριασμούς, σύμφωνα με τις γενικά αποδεκτές λογιστικές αρχές (GAAP) της Βουλγαρίας. Οι τοπικές φορολογικές αρχές δεν έχουν ανακοινώσει ακόμα τα σχέδια θέσπισης ή της σύγκλισης των φορολογικών εκθέσεων με τα ΔΛΠ ή τα ΔΛΠ για τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις.

Φορολογία Εισοδήματος Φυσικών Προσώπων

Ανεξάρτητα από την υπηκοότητα, ένα φυσικό πρόσωπο θεωρείται φορολογικός κάτοικος στη Βουλγαρία, εάν πληροί μια από τις παρακάτω προϋποθέσεις:
α. Έχει μόνιμη διεύθυνση στην Βουλγαρία (αλλά μόνο αν και το κέντρο των βιοτικών του συμφερόντων βρίσκεται στη Βουλγαρία)
β. Εάν διαμένει στη Βουλγαρία για περισσότερο από 183 ημέρες σε μια περίοδο 12 μηνών. Στην περίπτωση αυτή το πρόσωπο αυτό θεωρείται κάτοικος Βουλγαρίας στο ημερολογιακό έτος κατά το οποίο υπερέβη τις 183 ημέρες.
γ. Έχει ανατεθεί σε αυτό το πρόσωπο εργασία στο εξωτερικό από Βουλγάρικη εταιρεία ή το κράτος
δ. Το κέντρο των βιοτικών του συμφερόντων βρίσκεται στη Βουλγαρία (καθορίζεται με βάση τους προσωπικούς και οικονομικούς δεσμούς του προσώπου με τη χώρα).

Εάν υπάρχει μια Σύμβαση Αποφυγής Διπλής Φορολογίας, η φορολογική κατοικία ενός προσώπου καθορίζεται με βάση τις διατάξεις της σύμβασης αυτής, η οποία υπερισχύει των εθνικών διατάξεων. 

Στα ατομικά εισοδήματα (με ορισμένες εξαιρέσεις) εφαρμόζεται ένας πάγιος και όχι προοδευτικός φορολογικός συντελεστής, 10%.

Επιπλέον, τα φυσικά πρόσωπα υπόκεινται στους ακόλουθους φόρους επί του εισοδήματος: στο εισόδημα από απασχόληση επιβάλλεται φορολογικός συντελεστής ύψους 10%. Ο φόρος αυτός εισοδήματος από μισθωτές υπηρεσίες παρακρατείται από τον εργοδότη σε μηνιαία βάση. 

Τα έσοδα από τα διανεμόμενα κέρδη σε μια εταιρική σχέση, συνεργατών και μετόχων που κατέχουν άνω του 5% του κεφαλαίου μιας εταιρείας, θεωρούνται εισοδήματα από μισθωτές υπηρεσίες. 

Το ποσά που καταβάλλονται λόγω ανεργίας υπόκεινται επίσης σε φορολογικό συντελεστή ύψους 10%. 

Μία 10% παρακράτηση φόρου εφαρμόζεται για τους τόκους, ενοίκια, δικαιώματα, κέρδη κεφαλαίου, που προέρχονται από franchise και συμβάσεις πρακτορείας.

Ένας παρακρατούμενος φόρος 5% επιβάλλεται επίσης στα φυσικά πρόσωπα που λαμβάνουν μερίσματα από ημεδαπά ή αλλοδαπά νομικά πρόσωπα.

Τέλος, από 1η Ιανουαρίου 2009, η βουλγαρική νομοθεσία θέσπισε επίδομα για τις νέες οικογένειες που έχουν λάβει στεγαστικό δάνειο.

Φορολογική σχέση με την Ελλάδα

Η Ελλάδα έχει υπογράψει με την Βουλγαρία Σύμβαση Αποφυγής Διπλής Φορολογίας από το 1994, η οποία κυρώθηκε με  τον Ν. 2255/1994. Η Σ.Α.Δ.Φ. ρυθμίζει τη φορολόγηση των μισθωτών υπηρεσιών, των μερισμάτων, των τόκων και των δικαιωμάτων. Τα ανώτερα όρια παρακράτησης φόρου σύμφωνα με την ισχύουσα νομοθεσία της Ελλάδας, της Βουλγαρίας και βάσει της ΣΑΔΦ είναι:

Για πληρωμές από την Βουλγαρία  προς την Ελλάδα
Μερίσματα: 0% 
Τόκοι: 5%
Δικαιώματα: 5%

Για πληρωμές από την Ελλάδα προς την Βουλγαρία 
Μερίσματα: 0% / 10% 
Τόκοι: 0% / 10%
Δικαιώματα: 0% / 10%

Συντάξεις και άλλες αμοιβές παρόμοιας φύσης που καταβάλλονται σε κάτοικο Ελλάδας για προηγούμενη εξαρτημένη απασχόληση, φορολογούνται μόνο στην Ελλάδα. Ανεξάρτητα από τις διατάξεις της παρ.1, οι καταβολές που γίνονται σύμφωνα με τη νομοθεσία κοινωνικής ασφάλισης της Βουλγαρίας, φορολογούνται μόνο στη Βουλγαρία. Οποιαδήποτε σύνταξη που καταβάλλεται από το Κράτος της Βουλγαρίας ή πολιτική υποδιαίρεση ή τοπική αρχή αυτού ή από ταμεία που συστάθηκαν από αυτά, σε ένα φυσικό πρόσωπο για υπηρεσίες που παρασχέθηκαν στο Κράτος αυτό ή υποδιαίρεση ή τοπική αρχή αυτού, φορολογείται μόνο στη Βουλγαρία. 

Η Βουλγαρία ΑΝΗΚΕΙ στα κράτη με προνομιακό φορολογικό καθεστώς.

Συνεπώς, οι συναλλαγές με τη Βουλγαρία, ως κράτος με προνομιακό φορολογικό καθεστώς δεν αναγνωρίζονται προς έκπτωση από τα ακαθάριστα έσοδα των Ελληνικών επιχειρήσεων, εκτός εάν ο φορολογούμενος που προβαίνει σε πληρωμές αποδείξει ότι η συναλλαγή είναι πραγματική, αληθής κ.λ.π.

VIES

Οι Βουλγάρικες εταιρείες που είναι εγγεγραμμένες στο μητρώο ΦΠΑ και υποκείμενες στον φόρο, μπορούν να διεξάγουν ενδοκοινοτικές συναλλαγές μέσω του συστήματος VIES4 .

 

Βασικές μορφές επιχειρήσεων

Οι κυριότερες μορφές επιχειρήσεων στην Βουλγαρία είναι: η  Εταιρεία Περιορισμένης Ευθύνης (дружество с ограничена отговорност, OOD, με ελάχιστο απαιτούμενο κεφάλαιο 1lev (€2) και η Ανώνυμη Εταιρεία (дружество с ограничена отговорност, AD, με ελάχιστο απαιτούμενο κεφάλαιο 50.000 BGN(€25.000).

Νόμισμα

Το νόμισμα της Βουλγαρίας είναι το βουλγαρικό LEV (κωδικός BGN). 
Ισοτιμία : 1 Euro = 1.96 BGN (Μάρτιος 2013)

 

Εγχώριες Τράπεζες

Μερικές από τις εγχώριες Τράπεζες της χώρας είναι : Bulbank PLC, Balkanska Uniuversalna Banka PLC, Bulgarian-Russian Investment Bank PLC, Bulgarian Post Bank PLC, United Bulgarian Bank PLC, ExpressBank PLC, Reiffeisenbank – Bulgaria PLC, Biochim Commercial Bank PLC, Bulgarian Investment Bank PLC, First Investment Bank PLC, Municipal Bank PLC, Central Cooperative Bank PLC, UnionBank PLC, Piraeus Bulgaria PLC.

Χρήσιμα Links

Ιστότοπος πληροφόρησης σχετικά με επενδύσεις στην Βουλγαρία : www.investbulgaria.com
Υπουργείο Οικονομίας:  www.minfin.bg/en/
Εθνική αρχή για τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις:www.sme.government.bg/IANMSP/Default_en.aspx
Εθνική τράπεζα Βουλγαρίας: www.bnb.bg/bnb/home.nsf/fsWebIndex

Παραπομπές

1 Βλ. Αρχείο Όρων: « ΑΞΕ»
2 Βλ. Αρχείο Όρων: « CITA»
3 Βλ. αρχείο ορισμών: «πίστωση φόρου»
4 Βλ. Αρχείο όρων: « VIES»

 

Meet The Experts Συνάντηση Εργασίας
με τους ειδικούς.
Απεριόριστα Ερωτήματα

Εξατομικευμένες Συμβουλές
Από 100€
Client Portal Υπεύθυνες, Αξιόπιστες
και Ολοκληρωμένες
Υπηρεσίες Φορολογικής
και Οικονομικής Διαχείρισης
Εγγραφή
Ask The Experts Ρωτήστε μας για τα
φορολογικά σας
θεματα Online.
Γραπτές Ερωτήσεις

Τεκμηριωμένες Απαντήσεις
50€ + ΦΠΑ