Μαρόκο

Μαρόκο

Εμπορικό και Επιχειρηματικό Περιβάλλον

Το Μαρόκο είναι μια αραβική, μουσουλμανική χώρα της Βόρειας Αφρικής. Το πολίτευμά του είναι η Συνταγματική Μοναρχία και έχει πληθυσμό 34.900.000 κατοίκους. Το Μαρόκο λειτουργεί περισσότερο ως περιφερειακό κέντρο για την προώθηση και ανάπτυξη του εμπορίου, των κατασκευών, των πωλήσεων, καθώς και για παροχή ολοκληρωμένων υπηρεσιών πληροφορικής, οι οποίες φτάνουν στην Ευρωπαϊκή Ένωση, στην Δυτική, Κεντρική και Βόρεια Αφρική, τη Μέση Ανατολή αλλά και την Ανατολική Ευρώπη.

Η χώρα αποτελεί μια σημαντική ευκαιρία αγοράς για τις εταιρείες και τους ξένους επενδυτές για πολλούς λόγους: είναι συμβαλλόμενο μέρος εμπορικών συμφωνιών που του επιτρέπουν τη διενέργεια εμπορικών δραστηριοτήτων προς στις μεγάλες αγορές χωρίς την επιβάρυνση δασμών , ενώ με την στρατηγική θέση του και την ισχυρή υποστήριξη του χρηματοπιστωτικού τομέα από την Παγκόσμια Τράπεζα, τη σύσφιξη των δεσμών με τις ΗΠΑ, και την αυξημένη χρήση της αγγλικής γλώσσας για τις επιχειρήσεις, το Μαρόκο είναι η καλύτερη τοποθεσία για τις επιχειρήσεις που θέλουν να φτάσουν σε αυτές τις αγορές.

Σύμφωνα με επίσημα στοιχεία του IMF, η ανάπτυξη ανήλθε στο 4,3% το 2011, 3,7% για το 2012 και προβλέπεται  επίσης 4,3% για το 2013 , ενώ βάσει της ετήσιας έρευνας Ease Doing Business της Παγκόσμιας Τράπεζας, κατατάσσεται στην 97η θέση ανάμεσα σε 185 χώρες από όλο τον κόσμο.

Το  Μαρόκο διαθέτει μία από τις ταχύτερα αναπτυσσόμενες οικονομίες στην Αφρική στον κλάδο των κατασκευών. Ειδικότερα, το κόστος τους ανέρχεται περίπου το ένα τρίτο της τιμής των ίδιων συγκρίσιμων κατασκευών στην Ισπανία, με αποτέλεσμα οι μεγαλύτερες περιοχές του Μαρόκου να σημειώσουν αύξηση στις τιμές των ακινήτων πάνω από 30% τα τελευταία 3 χρόνια. 

Επίσης οι ξένοι επενδυτές μπορούν να κατέχουν ακίνητα σε οποιαδήποτε περιοχή του Μαρόκου (υπάρχουν μόνο κάποιοι περιορισμοί για τις γεωργικές εκτάσεις και την  εξόρυξη). Έτσι, καθώς τα διεθνή ιδιοκτησιακά χαρτοφυλάκια επεκτείνονται σε όλη την ήπειρο της Αφρικής, αυξάνοντας περαιτέρω την απόδοσή τους και μειώνοντας τον κίνδυνο μέσω της διασποράς τους σε διάφορα είδη επενδύσεων, ο εκάστοτε επενδυτής δεν θα πρέπει να παραβλέψει τις επενδυτικές ευκαιρίες του Μαρόκου, μιας σχετικά σταθερής βορειοδυτικής αφρικανικής χώρας, με αρκετά ευρωπαϊκά χαρακτηριστικά για τα δεδομένα της αφρικανικής ηπείρου.

Φορολογικό σύστημα

Οι εταιρείες, που είτε έχουν είτε δεν έχουν έδρα στο Μαρόκο υπόκεινται σε φόρο εισοδήματος νομικών προσώπων σε όλα τα κέρδη ή εισοδήματα που σχετίζονται με περιουσιακά στοιχεία στα οποία έχουν κυριότητα, στις δραστηριότητες που ασκούν, και σε συναλλαγές που πραγματοποιούνται στο Μαρόκο και αποφέρουν κέρδη, ακόμα και όταν οι συναλλαγές αυτές έχουν ευκαιριακό χαρακτήρα. Περαιτέρω, η έννοια της μόνιμης εγκατάστασης δεν ορίζεται ρητά από φορολογική νομοθεσία του Μαρόκου.

Σε γενικές γραμμές, ο Κώδικας Φορολογίας Εισοδήματος του Μαρόκου ορίζει ότι όλα τα έσοδα και τα κεφαλαιακά κέρδη που πραγματοποιούνται στο Μαρόκο υπόκεινται σε φορολογία στο Μαρόκο. Οι εταιρείες φορολογούνται για τη διαφορά μεταξύ των εισοδημάτων από εμπορικές επιχειρήσεις και των δαπανών τους. Οι επιχειρηματικές δαπάνες που προκύπτουν από τη λειτουργία της επιχείρησης γενικά εκπίπτουν από τα ακαθάριστα έσοδα της εταιρείας εκτός και αν κάποια συγκεκριμένη δαπάνη εξαιρείται ρητά.

Ο κανονικός συντελεστής φορολογίας εισοδήματος είναι 30%. Ένας ανώτερος συντελεστής 37% εφαρμόζεται στις εταιρείες χρηματοδοτικής μίσθωσης και τα πιστωτικά ιδρύματα. Επίσης, ένας μειωμένος συντελεστής 15% ισχύει για τις μικρές επιχειρήσεις που πραγματοποιούν κύκλο εργασιών ίσο ή μικρότερο από 3 εκατομμύρια MAD.

Μη ημεδαπές εταιρίες μπορούν, υπό ορισμένες προϋποθέσεις, να επιλέξουν έναν εναλλακτικό φόρο με συντελεστή 8% του ποσού της σύμβασης τους, ανεξάρτητα από το φορολογητέο εισόδημα. 

Αντίθετα οι αλλοδαπές εταιρείες που δραστηριοποιούνται στο Μαρόκο μπορούν υπό όρους να επιλέξουν έναν εναλλακτικό τρόπο φορολόγησης, δηλ. με συντελεστή 8% επί του ποσού που προκύπτει από σύμβαση έργου, ανεξάρτητα από το ύψος του φορολογητέου εισοδήματος.

Επιπλέον ο φόρος εισοδήματος νομικών προσώπων δεν μπορεί να είναι μικρότερος από μια ελάχιστη εισφορά 0,5% (0,25% για ορισμένα προϊόντα) που επιβάλλεται σε στον κύκλο εργασιών και σε άλλα ειδικότερα εισοδήματα. Η εν λόγω εισφορά δεν επιβάλλεται κατά τη διάρκεια των πρώτων τριών ετών που έπονται της έναρξης εργασιών. Η ελάχιστη αυτή εισφορά όταν καταβάλλεται σε περίπτωση που μια εταιρεία είναι ζημιογόνος ή κατά το μέρος αυτής που υπερβαίνει το ποσό φόρου εισοδήματος είναι δυνατόν να συμψηφίζεται με το ποσό του φόρου εισοδήματος που υπερβαίνει την εισφορά αυτή μέχρι το τρίτο έτος δραστηριότητας μιας επιχείρησης.

Όσον αφορά στον προσδιορισμό της φορολογικής βάσης των εταιρειών πρέπει να σημειωθούν τα ακόλουθα:
-    Τα κεφαλαιακά κέρδη αντιμετωπίζονται ως εισόδημα από εμπορικές επιχειρήσεις και επομένως φορολογείται με τον εταιρικό φορολογικό συντελεστή 30%.
-    Τα μερίσματα που λαμβάνονται από μετόχους-εταιρείες και διανέμονται από εταιρείες φορολογικούς κατοίκους Μαρόκου, που υπόκεινται σε φόρο εισοδήματος, συμπεριλαμβάνονται στα κέρδη από εμπορικές επιχειρήσεις του δικαιούχου των μερισμάτων, αλλά τα μερίσματα εκπίπτουν κατά 100% κατά τον υπολογισμό του φορολογητέου εισοδήματος. Επίσης, υπάρχουν ειδικοί κανόνες στο Μαρόκο που προβλέπουν την απαλλαγή από τον φόρο σε μερίσματα που διανέμονται σε ημεδαπή εταιρεία από αλλοδαπή θυγατρική της (υπό ορισμένες προϋποθέσεις).
-    Το εισόδημα από τόκους υπόκειται σε παρακράτηση φόρου 20%, όμως, ο παρακρατούμενος φόρος εκπίπτει από τον φόρο εισοδήματος.
-    Τα ενοίκια και τα δικαιώματα υπόκεινται σε φόρο εισοδήματος νομικών προσώπων (30%).

Αναφορικά με τις εκπιπτόμενες δαπάνες, τα πάγια στοιχεία ενεργητικού μιας εταιρείας υπόκεινται σε αποσβέσεις σύμφωνα με την ωφέλιμη ζωή τους και οι αποσβέσεις διενεργούνται βάσεις δύο μεθόδων, της σταθερής και της φθίνουσας. Η φορολογική νομοθεσία έχει καθορίσει με οδηγίες της διοίκησης τους συντελεστές αποσβέσεων των διαφόρων παγίων στοιχείων ενεργητικού, οι οποίοι κυμαίνονται από 4% έως 30% ανάλογα με το είδος του στοιχείου της εταιρείας. Επιπλέον, σύμφωνα με τη φορολογική νομοθεσία η υπεραξία δεν αποσβέννυται, όμως επιτρέπεται η μείωση της αξίας της μέσω προβλέψεων. 

Οι τόκοι των δανείων που χορηγούνται από τους μετόχους εκπίπτουν από τα ακαθάριστα έσοδα μιας εταιρείας αν το κεφάλαιο είναι ολοσχερώς καταβεβλημένο. Επίσης, 
(i)    η έκπτωση τόκων περιορίζεται έως το τμήμα του δανείου που δεν υπερβαίνει το μετοχικό κεφάλαιο και 
(ii)    το επιτόκιο να υπερβαίνει το επιτόκιο που προβλέπεται, σε ετήσια βάση, από το υπουργείο Οικονομικών (3,44% το 2011). Επιπρόσθετα επισφαλείς απαιτήσεις οι οποίες κρίνονται ως ανεπίδεκτες είσπραξης εκπίπτουν από τα ακαθάριστα έσοδα μιας εταιρείας.

Τέλος, οι φορολογικές ζημίες μεταφέρονται στις επόμενες τέσσερις χρήσεις από τη χρήση κατά την οποία γεννήθηκε η ζημία και δεν επιτρέπεται η μεταφορά τους σε προηγούμενες χρήσεις.

Η φορολογική νομοθεσία του Μαρόκο προβλέπει μια γενική διάταξη περί των ενδοομιλικών συναλλαγών, σύμφωνα με την οποία οι συναλλαγές μεταξύ συνδεδεμένων εταιρειών πρέπει να είναι σύμφωνες με την αρχή των ίσων αποστάσεων (Transfer Pricing rules). Δεν προβλέπονται ειδικές διατάξεις για την υποκεφαλαιοδότηση των εταιρειών στο Μαρόκο, όμως, ο νόμος περιορίζει το επιτόκιο των δανείων που χορηγούνται από μετόχους και τη βάση υπολογισμού της έκπτωσης των τόκων.

Εκτός των ανωτέρω, προβλέπονται διάφορα φορολογικά κίνητρα για συγκεκριμένα είδη επιχειρήσεων, όπως, για τις επιχειρήσεις που ασχολούνται με την εξόρυξη (επωφελούνται ενός μειωμένου συντελεστή φορολογίας εισοδήματος 17,5%), γεωργικές, εξαγωγικές επιχειρήσεις κ.α.

Παράλληλα, και σύμφωνα με το καθεστώς των offshore μητρικών εταιρειών, οι επιχειρήσεις μπορούν να ιδρυθούν σε ανεπτυγμένα οικονομικά κέντρα, αρκεί να ειδοποιούν μέσα σε προθεσμία 30 ημερών από την μέρα της καταχώρησης το εθνικό μητρώο επιχειρήσεων. Τα βασικά φορολογικά πλεονεκτήματα μέσω αυτού του καθεστώτος είναι:
•    Φοροαπαλλαγή στην διανομή μερισμάτων και την μεταφορά κερδών στο εξωτερικό.
•    Απαλλαγή από τον Φόρο Προστιθέμενης Αξίας και

Ίδια δασμολογικά πλεονεκτήματα και ίδιοι εργασιακοί κανόνες στις offshore τράπεζες.Υπάρχουν ελεύθερες ζώνες στην περιοχή Tangiers, όπου το εξωχώριο οικονομικό κέντρο της περιοχής είναι ανοικτό σε όλες τις παγκόσμιες τράπεζες και στα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα, τα οποία έχουν πάρει σχετική άδεια από το Υπουργείο Οικονομικών της χώρας. Οι τράπεζες, οι οποίες συμπεριλαμβάνονται στο εξωχώριο οικονομικό κέντρο δικαιούνται: απαλλαγή από τα τέλη καταχώρησης και χαρτοσήμου για το αρχικό τους κεφάλαιο και για τις μεταγενέστερες αυξήσεις του, απαλλαγή από τον Φόρο Προστιθέμενης Αξίας, απαλλαγή από το εταιρικό φόρο σχετικά με τις εγκαταστάσεις της κεντρικής εταιρείας, έναν ετήσιο εταιρικό φόρο είτε ύψους 10%, είτε 25,000 USD για τα πρώτα 15 έτη, φοροαπαλλαγή σε ό,τι έχει να κάνει με την διανομή μερισμάτων και τελωνειακές απαλλαγές.

Επιπροσθέτως,  από την 1η Ιανουαρίου 2011, οι εταιρείες υπό το καθεστώς της “Casablanca Finance City”, δικαιούνται φοροαπαλλαγή επί του ετήσιου κύκλου εργασιών και επί των κεφαλαιακών κερδών. Επίσης, ένας μειωμένος εταιρικός φορολογικός συντελεστής ύψους 15% διατίθεται για τις μικρές επιχειρήσεις..

Επίσης, η χώρα προσφέρει διάφορα κίνητρα προς ενθάρρυνση των εγχώριων και ξένων επενδυτών. Αυτά περιλαμβάνουν φοροαπαλλαγή τα 5 πρώτα χρόνια λειτουργίας (και συντελεστλη 8,75% για τα επόμενα έτη), και απαλλαγή εταιρικού φόρου για επιχειρήσεις που εξάγουν αγαθά και υπηρεσίες για το ίδιο χρονικό διάστημα. Επιχειρήσεις που δραστηριοποιούνται σε ειδικές και οικονομικά υπανάπτυκτες περιοχές φορολογούνται με μειωμένο φορολογικό συντελεστή 20% τα 5 πρώτα χρόνια. Αυτός ο φορολογικός συντελεστής θα αυξάνεται κατά 2,5 μονάδες τον χρόνο μέχρι να φτάσει το τελικό ποσοστό του 30% το 2015.

Στις πληρωμές οι οποίες διενεργούνται από εταιρείες φορολογικούς κατοίκους του Μαρόκου σε αλλοδαπά πρόσωπα επιβάλλεται φορολογία ως εξής: 10% στο εισόδημα από τόκους, 10% στο εισόδημα από μερίσματα που καταβάλλονται σε αλλοδαπά πρόσωπα, όπως και στο καθαρό εισόδημα που εξάγεται από μόνιμη εγκατάσταση στο Μαρόκο στα Κεντρικά της στην αλλοδαπή. Ο ίδιος συντελεστής εφαρμόζεται και στις πληρωμές για όλα τα είδη των υπηρεσιών και των δικαιωμάτων. Όμως, οι συντελεστές αυτοί δεν εφαρμόζονται εάν κάποια Σύμβαση Αποφυγής Διπλής Φορολογίας (ΣΑΔΦ) προβλέπει μειωμένους συντελεστές.

Φορολογία Εισοδήματος Φυσικών Προσώπων

Τα φυσικά πρόσωπα που έχουν τη φορολογική κατοικία τους στο Μαρόκο υπόκεινται σε φόρο εισοδήματος φυσικών προσώπων για το παγκόσμιο εισόδημά τους στο Μαρόκο, ενώ τα φυσικά πρόσωπα που δεν έχουν τη φορολογική κατοικία τους στο Μαρόκο υπόκεινται σε φόρο στο Μαρόκο μόνο για τα εισοδήματα που προέρχονται από πηγές ευρισκόμενες στο Μαρόκο.

Σύμφωνα με τη μαροκινή νομοθεσία, η φορολογική κατοικία προσδιορίζεται από ένα από τα ακόλουθα κριτήρια (με τη σειρά που παρατίθενται):
1. Ο τόπος μόνιμης κατοικίας.
2. Το κέντρο των οικονομικών συμφερόντων του προσώπου.
3.Η διάρκεια της διαμονής στη χώρα υπερβαίνει τις 183 ημέρες εντός οποιασδήποτε περιόδου 365 ημερών

Φορολογικοί Συντελεστές

ΦΟΡΟΣ

ΠΟΣΟΣΤΟ %

Φ.Π.Α

7 / 10 / 14 / 20

Εταιρικός Φόρος

30 / 37 για τράπεζες / 15 για επιχειρήσεις με τζίρο κάτω των 3 εκατ. MAD

Φόρος Φυσικών Προσώπων

0 - 30,000 : 0

30,001 - 50,000 : 10

50,001 - 60,000 : 20

60,001 - 80,000 : 30

80,001 - 180,000 : 34

Πάνω από 180,000 : 38

Κεφαλαιακά κέρδη

 15 / 20

Μερίσματα

15

Δικαιώματα

10

Τόκοι

10

Ασφαλιστικές εισφορές

4,29 για τον εργαζόμενο και

8,6 για τον εργοδότη

Φορολογική σχέση με την Ελλάδα

Η Ελλάδα έχει υπογράψει με το Βασίλειο του Μαρόκου Σύμβαση Αποφυγής Διπλής Φορολογίας από το 2007 η οποία κυρώθηκε με τον N.3820/2010. Η Σ.Α.Δ.Φ. ρυθμίζει τη φορολόγηση του εισοδήματος εν γένει.

Τα ανώτερα όρια παρακράτησης φόρου σύμφωνα με την ισχύουσα νομοθεσία της Ελλάδας, του Μαρόκου και βάσει της ΣΑΔΦ είναι:

Για πληρωμές από το Μαρόκο  προς την Ελλάδα
Μερίσματα: 5% του ακαθάριστου ποσού των μερισμάτων, αν ο δικαιούχος είναι εταιρεία (εκτός από προσωπική εταιρεία) η οποία κατέχει άμεσα τουλάχιστον το 25% του κεφαλαίου της εταιρείας που καταβάλλεται μερίσματα ή 10% σε όλες τις άλλες περιπτώσεις  
Τόκοι: 10%
Δικαιώματα: 10%

Για πληρωμές από την Ελλάδα προς το Μαρόκο
Μερίσματα: 5% του ακαθάριστου ποσού των μερισμάτων, αν ο δικαιούχος είναι εταιρεία (εκτός από προσωπική εταιρεία) η οποία κατέχει άμεσα τουλάχιστον το 25% του κεφαλαίου της εταιρείας που καταβάλλεται μερίσματα ή10% σε όλες τις άλλες περιπτώσεις
Τόκοι: 10%
Δικαιώματα: 10%

ΣΥΝΤΑΞΕΙΣ

Σύμφωνα με την ισχύουσα ελληνική φορολογική νομοθεσία1, το Μαρόκο ΔΕΝ ανήκει στα κράτη με προνομιακό φορολογικό καθεστώς. 

Συνεπώς, τα τιμολόγια πωλήσεων και παροχής υπηρεσιών, αναγνωρίζονται χωρίς να εξετάζεται το μαχητό τεκμήριο της πραγματικότητας της συναλλαγής2 . Περαιτέρω, όσα φυσικά πρόσωπα θέλουν να μεταφέρουν τη φορολογική τους κατοικία στο Μαρόκο, μπορούν να το πράξουν ΧΩΡΙΣ να εξετάζονται οι προϋποθέσεις3 του άρθρου 76 του ΚΦΕ. 

Τέλος, για την τεκμηρίωση της φορολογικής κατοικίας ενός φυσικού προσώπου απαιτείται ένα απλό πιστοποιητικό φορολογικής κατοικίας το οποίο εκδίδουν οι Μαροκινές φορολογικές αρχές. 

Διεθνή Λογιστικά Πρότυπα

Τα  Διεθνή Λογιστικά Πρότυπα, όπως αυτά έχουν υιοθετηθεί από την Ευρωπαϊκή Ένωση, εφαρμόζονται για τις ενοποιημένες οικονομικές καταστάσεις και για τις ενοποιημένες οικονομικές καταστάσεις των τραπεζών και των χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων. Οι θυγατρικές ξένων εταιρειών  και οι αλλοδαπές εταιρείες  που είναι εισηγμένες στα τοπικά χρηματιστήρια δεν υπόκεινται σε διαφορετικούς κανόνες.

Τα ΔΛΠ για τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις απαγορεύονται. Όλοι οι καταστατικοί λογαριασμοί πρέπει να καταρτίζονται σύμφωνα με τη μαροκινή φορολογική νομοθεσία, ενώ δεν έχει ανακοινωθεί επίσημα ημερομηνία ενσωμάτωσης των ΔΛΠ στην οικεία νομοθεσία.

Βασικές Μορφές Επιχειρήσεων:

Σε αυτές συμπεριλαμβάνονται: η ανώνυμη εταιρεία (S.A., شركة محدودة), η εταιρεία περιορισμένης ευθύνης ( شركه ذات مسءوليه محدوده،), η ιδιωτική εταιρεία περιορισμένης ευθύνης (S.A.R.L., شركة خاصة ذات مسؤولية محدودة), η ομόρρυθμη (شركة التضامن), η ετερόρρυθμη εταιρεία (الشراكة محدودة), και το υποκατάστημα ξένης επιχείρησης (فرع لشركة أجنبية).

Νόμισμα

Το νόμισμα του Μαρόκο είναι το Μαροκινό Ντιρχάμ (κωδικός MAD).
Ισοτιμία:  1 EUR = 11.10 MAD (Μάρτιος 2013)

 

Εγχώριες τράπεζες

Μερικές από τις εγχώριες τράπεζες στο Μαρόκο είναι οι παρακάτω : Attijariwafa Bank, Bank Al-Maghrib, Banque Populaire du Maroc , Banque Populaire Maroc Centrafricaine , BMCE Bank , BMCI , Société Nationale d’Investissement, Wafa Bank 

Χρήσιμα Links 

Υπουργείο Οικονομικών: www.finances.gov.ma
Επενδύσεις: www.invest.gov.ma/
Στατιστική Υπηρεσία: www.hcp.ma/

Παραπομπές

1 Βλ. στο τέλος του βιβλίου: παρ. 4 & παρ. 7 του άρθρου 51Α του Κ.Φ.Ε., την ΠΟΛ 1125/2011 & την ΔΟΣ Α 1011408 ΕΞ 20.1.2012.
2 Βλ. Αρχείο Όρων: «Πραγματική Συναλλαγή».
3 Βλ. Αρχείο όρων :«Προϋποθέσεις Αλλαγής Φορολογικής Κατοικίας»

 

Ετήσια συνδρομή στον ελληνικό και διεθνή φορολογικό οδηγό

Φορολογική Ανάλυση 50 χωρών
η σχέση με την Ελλάδα αναφορικά με εισοδήματα, τόκους, μερίσματα, ΦΠΑ
Εταιρικό και Χρηματοοικονομικό πλαίσιο
Απεριόριστη πρόσβαση στις «Φορολογικές Μελέτες» της TaxExperts
Απεριόριστη πρόσβαση στους βασικούς Φορολογικούς Νόμους της Ελλάδας
Κόστος 90 ευρώ / έτος + ΦΠΑ

Εγγραφή
Meet The Experts Συνάντηση Εργασίας
με τους ειδικούς.
Απεριόριστα Ερωτήματα

Εξατομικευμένες Συμβουλές
Από 100€
Client Portal Υπεύθυνες, Αξιόπιστες
και Ολοκληρωμένες
Υπηρεσίες Φορολογικής
και Οικονομικής Διαχείρισης
Εγγραφή
Ask The Experts Ρωτήστε μας για τα
φορολογικά σας
θεματα Online.
Γραπτές Ερωτήσεις

Τεκμηριωμένες Απαντήσεις
50€ + ΦΠΑ