DAC7 και Ψηφιακές Πλατφόρμες: Τι Πρέπει να Γνωρίζουν τα Φυσικά & Νομικά Πρόσωπα που χρησιμοποιούν τις εν λόγω πλατφόρμες

Περίληψη

Η Οδηγία DAC7 (Directive on Administrative Cooperation 7, 2021/514/EU), η οποία ενσωματώθηκε στο εθνικό δίκαιο της Ελλάδας με τις διατάξεις του ν. 5047/2013, εισήγαγε υποχρεώσεις αναφοράς για ψηφιακές πλατφόρμες σε επίπεδο ΕΕ, με στόχο την ενίσχυση της φορολογικής διαφάνειας και την αντιμετώπιση της φοροδιαφυγής. Η παρούσα μελέτη εξετάζει τις επιπτώσεις της DAC7 για φυσικά πρόσωπα που δραστηριοποιούνται μέσω ψηφιακών πλατφορμών, αναλύει το νομικό πλαίσιο, τους μηχανισμούς ανταλλαγής πληροφοριών, τις πιθανές συνέπειες και τις στρατηγικές συμμόρφωσης.

1. Νομικό πλαίσιο

Η DAC7 αποτελεί τροποποίηση της Οδηγίας 2011/16/ΕΕ σχετικά με τη διοικητική συνεργασία στον τομέα της φορολογίας. Βασικοί σκοποί της είναι:

1. Η ενίσχυση της διασυνοριακής φορολογικής διαφάνειας μέσω της αναφοράς οικονομικών συναλλαγών που διενεργούνται μέσω ψηφιακών πλατφορμών.
2. Η καταπολέμηση της φοροδιαφυγής και η διασφάλιση της φορολογικής συμμόρφωσης για φυσικά πρόσωπα που κερδίζουν εισόδημα μέσω ηλεκτρονικών marketplaces.
3. Η εναρμόνιση των διαδικασιών συλλογής, επαλήθευσης και ανταλλαγής στοιχείων μεταξύ κρατών-μελών.

2. Υπόχρεοι στην συλλογή και αποστολή πληροφοριών 

Σύμφωνα με τα άρθρα 2 και 3 DAC7, ως “ψηφιακή πλατφόρμα” νοείται κάθε τεχνικό ή ηλεκτρονικό μέσο που επιτρέπει σε τρίτα πρόσωπα την πώληση αγαθών ή την παροχή υπηρεσιών, έναντι οικονομικού ανταλλάγματος και η οποία έχει νομική ή εμπορική δραστηριότητα στην ΕΕ. Ενδεικτικά τέτοιες πλατφόρμες είναι:

• Marketplaces πώλησης αγαθών και γενικά πλατφόρμες που διευκολύνουν την πώληση αγαθών μεταξύ πωλητών και αγοραστών (π.χ. Amazon, eBay, Vinted και άλλες ηλεκτρονικές αγορές όπου τρίτοι πωλητές πωλούν προϊόντα)
• Πλατφόρμες βραχυχρόνιας μίσθωσης ακινήτων και γενικά πλατφόρμες που συνδέουν ιδιοκτήτες με ενοικιαστές (π.χ. Airbnb, Booking.com, Vrbo)
• Πλατφόρμες προσωπικών υπηρεσιών και γενικά πλατφόρμες που διευκολύνουν υπηρεσίες άμεσης κατανάλωσης ή εργασίας (π.χ. Uber, Lyft, TaskRabbit, Upwork)
• Πλατφόρμες ενοικίασης μέσων μεταφοράς
• Delivery & γαστρονομικές πλατφόρμες και εν γένει πλατφόρμες που μεσολαβούν για παραγγελίες και διανομή φαγητού (π.χ. Wolt, efood, Deliveroo, Glovo)

Η DAC7 δεν επεκτείνεται σε πλατφόρμες που μονοπωλούν στη διαχείριση πληρωμών ή μόνο στην προβολή/καταχώριση χωρίς συναλλαγή: 

• PayPal, Stripe, Wise, Adyen – επεξεργαστές πληρωμών (κάθε άλλο reporting μπορεί να υπάγεται σε άλλα πλαίσια, αλλά όχι σε DAC7).
• Facebook Marketplace, Craigslist όταν περιορίζονται σε λίστα/προβολή χωρίς ενεργή διευκόλυνση λήψης πληρωμής ή συναλλαγής. 

Το κριτήριο είναι το εάν η πλατφόρμα διευκολύνει ενεργά συναλλαγές / συνδέει αγοραστές–πωλητές με αντάλλαγμα και μεσολαβεί σε οικονομική δραστηριότητα.

Η DAC7 επιβάλλει στις πλατφόρμες:

• Τη συλλογή στοιχείων ταυτότητας των χρηστών τους (όνομα, διεύθυνση, φορολογικός αριθμός, χώρα φορολογικής κατοικίας).
• Την επαλήθευση των στοιχείων μέσω εγγράφων ή ηλεκτρονικών μέσων.
• Την αναφορά των οικονομικών δεδομένων στις αρμόδιες φορολογικές αρχές, όταν υπερβαίνονται τα ελάχιστα όρια συναλλαγών (thresholds).

Η ανταλλαγή των πληροφοριών που αφορούν την περίοδο από 1 Ιανουαρίου έως 31 Δεκεμβρίου κάθε έτος, πραγματοποιείται ηλεκτρονικά μέχρι 31 Ιανουαρίου του επόμενους έτους αναφοράς, με διασφάλιση εμπιστευτικότητας και τεχνικών προδιαγραφών που ορίζει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή.

3. Δηλωτέοι χρήστες πλατφόρμας και αντικείμενο της υποχρέωσης συλλογής πληροφοριών

Αντίστοιχα, “πωλητής” (χρήστης πλατφόρμας) νοείται κάθε φυσικό ή νομικό πρόσωπο που είναι εγγεγραμμένο σε ψηφιακή πλατφόρμα και παρέχει “σχετική δραστηριότητα” έναντι ανταλλάγματος, είτε άμεσα είτε έμμεσα. Ως σχετική δραστηριότητα νοούνται η πώληση αγαθών, η παροχή προσωπικών υπηρεσιών, η εκμίσθωση ακίνητης περιουσίας, η εκμίσθωση μέσων μεταφοράς. Ενδεικτικά «πωλητής» νοείται κάθε φυσικό πρόσωπο που χρησιμοποιεί τις πλατφόρμες για την παροχή γραφιστικών, συμβουλευτικών, νομικών , ΙΤ υπηρεσιών, ιδιοκτήτες ακινήτων, φυσικό πρόσωπο που διαθέτει όχημα προς ενοικίαση.

Οι πληροφορίες που ανταλλάσσονται περιλαμβάνουν:

1. Στοιχεία ταυτότητας της πλατφόρμας
2. Προσωπικά και φορολογικά στοιχεία ταυτότητας του πωλητή - φυσικού ή νομικού προσώπου (ονοματεπώνυμο/επωνυμία, ΑΦΜ, διεύθυνση κατοικίας, ημερομηνία γέννησης κλπ.)
3. Τύπο και ποσό των συναλλαγών (διενεργηθείσες συναλλαγές ανά ημερομηνία και κέρδη)
4. Προμήθειες ή τέλη που εισέπραξε η πλατφόρμα

3. Κίνδυνοι για φυσικά πρόσωπα

Η DAC7 μετατρέπει σε δυνητικό αντικείμενο ελέγχου τα εισοδήματα φυσικών προσώπων από ψηφιακές πλατφόρμες, και τα οποία τυχόν δεν έχουν δηλωθεί στο κράτος κατοικίας. Κύριοι κίνδυνοι περιλαμβάνουν:

• Φορολογικός έλεγχος: Η φορολογική αρχή μπορεί να ζητήσει διευκρινίσεις για εισοδήματα που είχαν παραληφθεί ή δηλωθεί ανακριβώς κατόπιν της διασταύρωσης στοιχείων.
• Πρόστιμα και προσαυξήσεις: Σε περίπτωση ανακριβών ή ελλιπών δηλώσεων, το νομικό πλαίσιο των κρατών-μελών προβλέπει την επιβολή φόρων και προσαυξήσεων.
• Διασυνοριακή έκθεση: Η ανταλλαγή πληροφοριών μπορεί να αποκαλύψει εισοδήματα σε άλλες χώρες, με πιθανό κίνδυνο διπλής φορολόγησης.

4. Συμπεράσματα

Η DAC7 συνιστά καθοριστική εξέλιξη στο πεδίο της φορολογικής διαφάνειας στην ΕΕ. Για τα φυσικά πρόσωπα που δραστηριοποιούνται μέσω ψηφιακών πλατφορμών, η οδηγία μεταφράζεται σε άμεση φορολογική έκθεση, η οποία απαιτεί προσεκτική συμμόρφωση, τεκμηρίωση και επαγρύπνηση. Η μη συμμόρφωση ή η αμέλεια στην αναφορά στοιχείων μπορεί να επιφέρει σημαντικές οικονομικές και νομικές συνέπειες.

Η κατανόηση του νομικού πλαισίου και η προσαρμογή της προσωπικής φορολογικής στρατηγικής αποτελεί πλέον βασική προτεραιότητα για φυσικά πρόσωπα που χρησιμοποιούν ψηφιακές πλατφόρμες ως πηγή εισοδήματος.